Kleur met respect voor mens

Met kleur bepaal je de omgeving voor anderen. Derhalve ben je verantwoordelijk voor die ander. Een prettige, harmonieuze omgeving draagt bij tot ons welbevinden. Maar hoe interpreteer je dat?

Onlangs is een basisschool van binnen geschilderd. De opdrachtgever was met het resultaat niet blij. Omdat er binnenkort meer scholen aan een opknapbeurt toe zijn, verzocht men mij het schilderwerk in bovengenoemde school te bekijken.

Het kleurenplan is ontworpen door een binnenhuisarchitecte. Haar motto was: kinderen zijn dol op kleur en ieder lokaal mag zijn eigen identiteit hebben. Alle lokalen hebben een eigen kleur: geel, groen, blauwgroen, lavendel, lila en nog enkele varianten. Tot zover is er niets mis mee. Maar wat is er wel mis?

De vloeren, muren én het plafond zijn in zijn geheel geel, groen, blauwgroen, lavendel of lila. Doordat alles in één kleur is gezet, neemt het binnenvallende licht die kleur aan of wordt die kleur. Het gevolg is gekleurde reflecties op het papier en wijkende kleuren op de muur achter het schoolbord. Hierdoor moet het oog zich steeds opnieuw aanpassen. Voeg hier aan toe de kleurige kinderkleding, de kleur van de werkstukken en het meubilair en je ziet totale disharmonie.

Rust
De zeer rijken der aarde bezaten vroeger een aantal kamers, ieder in een andere kleur. Al naar gelang hun gemoedstoestand maakten zij een keuze. Om kinderen echter dagelijks onder te dompelen in deze disharmonie van kleuren is psychologisch noch fysiek een aanrader.

De drie R'en, Rust, Reinheid en Regelmaat, waren vroeger maatgevend. Tegenwoordig is dit niet anders. Reinheid en regelmaat liggen buiten de discipline kleur. Aan het aspect rust in de vorm van harmonie in de gekleurde omgeving is nog wat werk te verrichten.

Rust is een woord dat momenteel een totaal andere betekenis heeft dan weleer. In de middeleeuwen kreeg de mens bijvoorbeeld in zijn gehele leven eenzelfde hoeveelheid informatie als de huidige mens op één enkele dag krijgt. Kleur kan een kleine, maar niet te onderschatten bijdrage leveren aan fysieke informatieverwerking of rust.

Depressief
Een voorbeeld is de kleur van het exterieur. Twee flats moeten worden voorzien van isolatie op de kopse gevels. Als beplatingmateriaal heeft de woningbouwvereniging gekozen voor een kunststof drager met hierop verlijmd kleine gekleurde steentjes.

De situering van de flats ten opzichte van elkaar en van de omgeving is dusdanig, dat een aantal bewoners en omwonende zicht hebben op deze kopse gevels. Enkele woningen bevinden zich zelfs op amper vijftien meter afstand van betreffende gevels.

Met mijn uitgangspunt, kleur geven met respect voor mens, architectuur, kleur en omgeving- en eerder genoemde gegevens, kwam ik met een plan waarin gele en blauwe beplating was verwerkt. De architectonische aspecten van het gebouw werden optimaal in tact gelaten. De welstandscommissie adviseerde voor de gevels echter basalt.

Dit is een begrijpelijk advies vanuit de optiek van een architect, maar is vanuit mijn visie volkomen onaanvaardbaar. Ten eerste staan de flats in een sociaal zwakkere wijk. Donkergijze vlakken met een afmeting van ongeveer 130 tot 180 vierkante meter hebben het effect van een reuze schoolbord: de ultime uitdaging voor graffiti. Ten tweede hebben bewoners en omwonenden voor een deel uitzicht op deze gevels. De ziekte depressiviteit zit in de race om volksziekte nr.1 te worden. Basalt zou wel eens goed kunnen scoren in een bijdrage hieraan. Ten derde is architectuur geen autonome kunst. De confrontatie ermee is niet vrijwillig. Alle architectuur bestaat bij de gratie van de mens en niet omgekeerd.

Ondanks het feit dat één van de commissieleden een antracietkleurige gevel chique vond, is er een ander voorstel gemaakt, inclusief lichtgrijze beplating. Hoewel welstand zich kon vinden in mijn oplossing, genoot basalt hun voorkeur. 'Maar gezien uw argumenten laten wij de beslissing over aan de bewoners.' Die mogen binnenkort beslissen.

Marijke van Loon, kleurspecialist

Eisma's Schildersblad, nr. 10, 26 september 2002

volgende
vorige
overzicht