Kleur als visueel geluid

Geluid is iets dat ons dagelijks omringt. Deze geluiden horen wij wel, maar we beleven ze niet bewust. Dat is maar goed ook, want als we de dagelijkse geluiden bewust zouden ervaren, zijn we aan het einde van de dag totaal gesloopt. Voor kleur geldt precies hetzelfde.

Niet alleen geluid, ook stilte nemen we waar, bijvoorbeeld tijdens een strand- of boswandeling. Deze ‘stilte’ is echter relatief ten opzichte van onze dagelijkse geluidservaring. Immers, golven en bomen maken door middel van getijde en wind ook geluid. Het is echter geen toevoeging aan onze dagelijkse portie geluid, maar een vervanging hiervan. Het ritme van de natuur brengt ons in harmonie met die natuur en dit ervaren wij als prettig, waardoor wij vaak tot rust komen.

Muziek is ook geluid, maar behoort in veel situaties tot een andere orde dan onze dagelijkse onontkoombare geluidsconsumptie. Het heeft dan ook een andere impact op onze emotie dan de ons omringende dagelijkse geluiden. Muziek kan men naar eigen voorkeur beleven. Ook het volume speelt hierbij een rol.

Kleur
Kleur is net als geluid of muziek. Denk bijvoorbeeld alleen al aan gemeenschappelijke eigenschappen als: ritme, harmonie, disharmonie, volume, emotie en compositie. Het kan, net als muziek, onze stemming beïnvloeden. Evenals de geluiden die ons omringen, zijn we ons meestal niet bewust van wat we allemaal aan indrukken opvangen. Kleur komt in de meeste gevallen binnen via ons onderbewustzijn en kan net als muziek of geluid harmonisch of disharmonisch zijn. Begrippen als volume (zowel kwalitatief als kwantitatief), ritme en compositie zijn hier van belang. Net zoals bij onze dagelijkse geluidsportie spelen de aspecten vrijwillig of onvrijwillig, kort of lang verblijf hier een rol in onze beleving. Maar wanneer individuele smaak door deze gegevens bepaald wordt, hoe kan men dan kleurgeven aan het collectief belang?

Voornaamste factoren
De voornaamste factoren hierin zijn: harmonie, volume, volume en ruimte.

Het tegenovergestelde van harmonie is disharmonie. Disharmonie is een toestand welke men niet op lange termijn als plezierig ervaart. Harmonie daarintegen heeft het tegenovergestelde effect.

Volume kan men zien als de kracht van het geluid of de kleur(en). Men kan hier uitgaan van individuele smaak. Houd je van hardrock of opera? In beide gevallen zal de een de muziek van de ander verschrikkelijk vinden. Een onvrijwillige, langdurige confrontatie met de smaak van de ander veroorzaakt enkel negativiteit, ergernis en stress! Omgekeerd is het zo, dat men van een korte onvrijwillige confrontatie, bijvoorbeeld als men door een hal loopt, geen psychische schade op loopt. Misschien pept het op of haalt het je even uit je dagelijkse beslommeringen.

Volume en ruimte
Schetst u de volgende situatie. Ik zit met u in een kamer van vier bij vier meter en wij voeren samen een gesprek. Uw stem is op een normaal aanvaardbaar geluidsniveau en ik zit verschrikkelijk hard te praten. Tenzij u zo goed als doof bent, zult u dit niet kunnen waarderen en zo snel mogelijk dit gesprek beëindigen.

Ons volgende gesprek vindt plaats in een kamer ter grootte van een sporthal. Nu zult u eveneens genoodzaakt zijn om luider te spreken, tenminste als het noodzakelijk is dat we elkaar verstaan.

Vertaald in kleur betekent dit het volgende: veel kleur of harde kleuren hebben evenals geluid ruimte nodig. Dit betekent niet dat als je veel ruimte hebt je ook met kleur moet gaan schreeuwen. Dit is alleen noodzakelijk als je visuele boodschap van belang is voor de ander.

Concluderend: Bij kleur in de openbare ruimte prevaleert het collectieve belang boven het individuele belang. Kleur zien als visueel geluid kan een goede leidraad zijn om op een andere manier kleur en kleurvormgeving te benaderen en te interpreteren.

Marijke van Loon, kleurspecialist

Eisma's Schildersblad, nr. 22, 13 maart 2003

volgende
vorige
overzicht